Home / Dünya / Lübnan artık dış müdahaleye daha fazla açık bir ülke

Lübnan artık dış müdahaleye daha fazla açık bir ülke

Birinci dünya savaşı’yla osmanlı işgalinin son bulması peşinden 1943 seneına kadar fransa mandası olarak kalan lübnan, 1975’ten 1990’a kadar 15 yıl boyunca iç savaşla boğuştu.

şii, sünni ve maruni hıristiyanların yaşadığı ülkede, iç savaş 150 bin insanın ölümüne yüzbinlerce adamın yaralanmasına neden oldu.

Iç savaşın sonlanmasıyla etnik-mezhebi ve dini paylaşıma dayalı bir idare modeliyle yönetilen lübnan, bölgesel güçlerin egemenlik mücadelesi alanı olduğu kadar uluslararası güçlerin de egemenlik mücadelesi alanı.

Lübnan’da 4 ağustos’ta beyrut limanı’nda yaklaşık 2 bin 750 ton amonyum nitrat bulunan bir depoda olup biten patlama, şimdiye kadar 154 şahıs yaşamını yitirdi, 5 bini aşkın yaralı var ve çok rakamda kişi ise hala enkaz altında.

Beyrut şehrinin yarısından fazlasını yerle bir eden ve ortalama 300 bin kişiyi evsiz bırakan patlamanın peşinden, zaten duyarlı olan lübnan siyaseti, daha da kırılgan bir duruma gelmeye başladı.

Lübnan üzerindeki hesaplar

Bölgesel ve uluslararası güçler, lübnan’da etkin olma ve rakiplerini zayıflatmak için biroldukça açıdan patlamayı bir fırsat olarak görüyor.

Birçok bölgesel ve uluslararası güç; ekonomik yardımdan, yeniden inşaya kadar birfazlaca öneri geliştiriyor. öneriler içinde lübnan’ın tekrar fransa mandasına girmesi benzer biçimde öneriler de var.

Körfez ülkeleri ve batı bloku ekonomik yardımlara karşı iran ve hizbullah’ın ülkedeki etkisini kırmaya çalışırken, iran, hizbullah ve suriye benzer biçimde güçler ise krizi yönetme telaşında. Rusya ve çin ise lübnan’da nüfuz ardında.

Beyrut patlamasının yaratacağı siyasal, sosyal ve ekonomik tesirleri ve olasılıkları lübnan’da yaşayan kürt kadın siyasetçi bûşra elî ve lübnan’daki newroz toplum-kültür derneği başkanı henan osman anf’ye değerlendirdi.

Yeni bir dönemin başlangici

Büşra elî, patlamanın nedenine ilişik “patlama, dikkatsizlik, sabotaj, saldırı veya başka bir nedenle de olmuş olsa artık bunun çok fazla önem arz etmediği bir tablo var” derken; henan osman da “bu patlama lübnan için yeni bir devrin başlangıcı olacak. Bu patlama biroldukca şey için milat olacak” diyor.

Viraneye dönmüş bir beyrut ve siyasal hesaplar

Lübnan siyasetinin patlama sonrası kriz yönetimini de sorduğumuz büşra elî, limandaki amonyum nitratın 6 senedir orada bulunduğunu ve tehlike arz ettiğini tüm siyasal tarafların da bildiğini söylemiş oldu. Büşra elî, “ortada yıkılmış, viraneye dönmüş bir şehir, yüzlerce ölü, yüzlerce kayıp, binlerce yaralı ve yüzbinlerce evsiz kalmış insan var. Ama bunu düşünmek yerine; lübnan siyaseti, bu patlama kime yarar, kim kime karşı kullanabilir hesapları yapıyor” diyor.

“patlama efsunk bir yıkım getirdi. Sadece binaları yıkmadı, biroldukca hayali de yıktı” diyen henan osman ise şunları dile getiriyor: “bu patlamanın birinci derecede sorumlusu lübnan siyasi tabakasıdır. Kaldı ki bu patlama, hem de ticari, siyasi ve sosyal bir felaketı da beraberinde getirdi.”

Yöresel ve uluslararasi bir sömürge

Lübnan’ın siyasetinde iran, suudi arabistan ve bazı batı devletlerinin hakim bulunduğunu söyleyen büşra elî, “lübnan her ne kadar bölgesel bir sömürge ülkesi olsa da, bununla birlikte uluslararası sömürge bir ülke” diyor ve patlamanın yaratacağı olası neticeları değerlendirirken veya öngörülerde bulunurken bunları göz önünde bulundurmak icap ettiğini söylüyor.

‘şii hilal’nin akdeniz kapisi

Henan osman ise lübnan siyasi tabakasında her tarafın farklı bir güce bağlı olduğunu belirterek, “şii hilalinin akdeniz’e oluşturulan kapısıdır, lübnan. Hem de suudi arabistan’ın sünniler üzerinde faal olduğu bir ülkedir, lübnan. Lübnan, hristiyanların da kendilerini fransa’ya bağladığı bir ülkedir” diyor ve bu patlamanın yansımasının siyasete de olacağını ifade ediyor.

Patlamayla bazı ülkelerin “iran’ın lübnan’daki tırnaklarını budama fırsatı yakaladıklarını organize ettiğinü” belirten büşra elî, türk devletinin ise osmanlı’nın bakiyesi olarak lübnan’a baktığını ve patlamayı “lübnan’a tırnak transfer fırsatı olarak görmüş olduğunü” dile getiriyor.

Artçi patlamalara dikkat!

Büşra elî, lübnan için yeni bir sürecin kapılarının aralandığını belirterek, uzun zamandır ekonomik ve siyasi krizin yanı sıra birfazlaca çekişmeyle boğuşan lübnan’ın mevcut siyasi tabakasının artık daha fazla bu yükü taşıyamayacağı görüşünde. Henan osman da yaşanan “şu anda da lübnan siyasi tabakasının patlamaya yaklaşımı patlamadan daha ağır” diyor ve ekliyor: “bu patlama başka artçı toplumsal patlamaları da beraberinde getirecektir.”

Limanın hizbullah’ın elinde bulunduğunu sadece, hükümet ve öteki tarafların da bundan haberdar bulunduğunu belirten büşra elî, “ancak bir tarafı suçlamak ve öteki tarafı aklamak o yüzden olası değil” derken, henan osman da “lübnan siyasal tabakasının yolsuzluklarının, vurdumduymazlıklarının ve etik çöküntüsünün bir patlaması oldu bu patlama” diyor.

Paylaşim üzerine kurulu bir düzen

Beyrut limanı’nın önemine de değinen büşra elî, “beyrut limanı, beyrut siyaseti için iki açıdan önemliydi. Birincisi, ekonomik önemi, ikincisi ise politik-siyasi önemi. Bu limanı elinde bulunduran güç siyasi ve ekonomik olarak gücü elinde bulunduruyordu. şimdi bu limanın yıkılmasıyla siyasal ve ekonomik güç yıkılmış oldu” diye kaydediyor.

Henan osman ise lübnan siyasetinin paylaşım üzerine inşa edildiğini belirterek, “lübnan’da iç savaşının sonlandırılmasından sonra savaşın nedeni olan siyasal tabaka lübnan’ı coğrafi, siyasal, toplumsal ve tutumsal olarak da paylaştı. Paylaşım üzerine kurulan bir idare şekli hakim oldu ve bu patlama da o paylaşımın bir sonucudur” diyor.

‘lübnan müdahaleye açik hale geldi’

Lübnan’ın bu patlamadan sonrasında her türlü müdahaleye aleni hale geldiğini belirten büşra elî, “türkiye müdahale zemini arıyor, rusya elini güçlendirmeye çalışıyor. Amerika ve batılı bazı ülkeler siyasi hesap ardında” diyor ve şimdi her insanın lübnan’a yardım etme beyanında bulunmuş olduğunu, ancak bu yardımların karşılıksız olmadığını söylüyor.

‘durum eskisi gibi olmayacak’

“konum eskisi benzer biçimde olmayacak. Iran ve hizbullah’ın tesirini kırmak için hükümete yönelik yoğun bir baskı var” diyen henan osman, “siyasi ambargo kaldırılmış olsa ve yardımlar yapılıyor olsa da bunun şartları olacak. örneğin önceki gün macron buradaydı. Fransa etkisini arttırmaya çalışacaktır. Yine rusya ve çin etkilerini arttırmaya çalışıyor. Ama hiçbiri şartsız yardım etmez” diyor.

Halkin tepkisi fazla

Büşra elî, patlamanın ortadoğu için de yeni bir sürecin başlaması potansiyelini taşıdığını belirtirken, henan osman da önümüzdeki günlerde bunun yankılarının daha fazla olacağı görüşünde.

Lübnan halkının siyasi tabakaya karşı güvensizliğini değerlendiren büşra elî, “halkın yönetime tepkisi aslına bakarsan vardı. Fakat şimdi zirvede. örneğin macron’un ziyaretinde bir hanım macron’a ‘eğer yardım edecekseniz yardımı bu yolsuz hükümete ve siyasete yapmayın’ diyor. Bunlar lübnan siyaseti açısından dikkate alınması gereken mesajlar” diyor.

Henan osman ise macron’un ziyaretinde birfazlaca ferdin fransa mandasına olan özlemlerini dile getirdiğini belirttiğini macron’un ise “beyrut’un silahsız bir ülke olması, milis güçlerin lağvedilmesi, unifil’in denetiminde olması benzer biçimde bazı öneriler geliştirdiğini” belirterek, bunların hepsinin yakından takip edilmesi icap ettiği görüşünde.

çok duyarlı ve sancili bir müddetç

“eğer lübnan’da mezhebi, siyasi, etnik ve imansal değişiklıklar bir tarafa bırakılmazsa lübnan her türlü yöresel ve uluslararası müdahaleye aleni hale gelir” diyen büşra elî, bu durumun suriye başta olmak üzere tüm ortadoğu’da etkilerinin olacağını belirterek, “suriye’de öksürse lübnan hastalanır. Tersi de geçerli doğal olarak. Lübnan’da oluşacak bir istikrarsızlık yahut istikrar direkt suriye’yi de etkileyecektir. çok kırılgan ve sancılı bir müddetç var lübnan’ın önünde” ifadelerinde bulunuyor.

hakkında admin

Ayrıca Kontrol Et

Belarus’ta fabrikalar ve çalışanları greve gitti

Muhalefetin cumhurbaşkanı adayı svetlana tikhanovskaya’nın çağrsıcaklıkna minsk’tek bir çok fabrika çalışanı cevap verdi. Cumhurbaşkanı lukaşenko’yu …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir